Packet Radio Networking

Για την κατανόηση του κειμένου θεωρήται δεδομένη η γνώση του τι είναι πρωτόκολλο επικοινωνίας, ποιά είναι τα O.S.I. layers Τι είναι το AX.25 Περισσότερες πληροφορίες σχετικά στο http://www.ham.gr/sv1rd/packet/faq0.php

Το Networking έχει σαν σκοπό να βοηθήσει την διασύνδεση των υπολογιστών μας και υπάρχουν κάποιες βασικές αρχές που προϋποτίθενται για την ύπαρξή του.

1. Να χρησιμοποιούνται κοινά πρωτόκολλα ώστε να υπάρχει συνεννόηση των συνδεδεμένων συσκευών και εκεί που υπάρχουν διαφορετικά να υπάρχουν συσκευές που έχουν την δυνατότητα να συνδέσουν τα δύο αυτά πρωτόκολλα αξιόπιστα (Gateways).
2. Να εξασφαλίζεται σύνδεση από άκρο σε άκρο με δικόυς του μηχανισμούς. Ο χρήστης δεν χρειάζεται να έχει γνώση της τοπολογίας του δικτύου για να συνδεθεί μέ οποιοδήποτε κόμβο του.
3. Να υπάρχει ενιαία διευθυνσιοδότηση που να είναι μοναδική.
4. Να παρέχεται η δυνατότητα για εννιαίες υπηρεσίες.

a. Store and Forward BBS Packet radio network

Το πλέον κλασσικό παράδειγμα δικτύου στα ραδιοερασιτεχνικά δίκτυα είναι το Store and Forward BBS network εικόνα που είναι πολύ διαδεδομένο σε όλο τον κόσμο.
Αν και χρησιμοποιεί κυρίως σαν πρωτόκολλο το Packet (AX.25), υπάρχουν και άλλα πρωτόκολλα στο link layer ειδικώτερα όταν χρησιμοποιούνται τα βραχέα κύματα σαν physical layer.
Αυτά ειναι το AMTOR, Pactor, Gtor και τελευταία το Glover. Το δίκτυο αυτό δεν είναι Interactive λόγω των χαμηλων ταχυτήτων που χρησιμοποιούνται και χρησιμοποιήται αποκλειστικά για μεταφορά μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (personal ή bulletins) αλλά και μικρών σχετικά αρχείων.
Για όσους έχουν ασχοληθεί το δίκτυο αυτό θυμίζει το UUCP ή το Fidonet. Τα μυνήματα μεταφέρονται απο BBS σε BBS από τα vhf, uhf ή μέσω store & forward δορυφόρων με packet ή από τα hf μέσω packet ή των άλλων μεθόδων που ειπαμε. Πολλές φορές κυρίως σε τοπικό επίπεδο οι bbs συνδέονται μέσω των γνωστών ραδιοερασιτεχνικών δικτύων Netrom, ROSE, Amprnet(Tcp/Ip).

Για την μεταφορά αυτή υπάρχει το πρωτόκολλο μεταφοράς μηνυμάτων του W0RLI αλλά και συμπιεσμένων μηνυμάτων F6FBB. Τελευταία πολλές BBS ανταλάσσουν μηνύματα μέσω του Internet κάνοντας ftp όλο το mail τους και μεταφέροντάς με το χέρι, το εισάγουν στην BBS.

Σύμφωνα με τελευταία έρευνα (6-7/96 του kc6ufm) το δημοφιλέστερο πρόγραμμα BBS είναι το F6FBB 21%, ακολουθούμενο από τις διάφορες εκδόσεις του NOS 21% και ακολουθούμενες απο την MSYS 15%.

Στις διάφορες BBS του δικτύου αυτού, συνδέονται κυρίως AX.25 χρήστες, απευθείας ή μέσω κόμβων Net/Rom, με πολύ απλό εξοπλισμό (Ενα στοιχειώδες terminal emulator, ένα tnc και ένα tranceiver).

b. Tο δίκτυο Net/Rom

Είναι το πλέον διαδεδομένο δίκτυο που συνδέει τους ραδιοερασιτέχνες. εικόνα

Υπάρχουν κυρίως 2 εκδόσεις μία commercial και μία public domain (Thenet) Υλοποιείται κυρίως απο κόμβους που στο tnc έχουν την σχετική Eprom, αλλά και από κόμβους που χρησιμοποιούν υπολογιστές τρέχοντας ένα απο τα παρακάτω προγράμματα BPQ, NOS, MSYS Σαν εφαρμογές χρησιμοποιούνται οι εφαρμογές που έχουν τα προγράμματα που προαναφέρθηκαν. Ιδιαίτερα το BPQ δίνει δυνατότητα για σύνδεση με άλλα προγράματα που είναι συμβατά με αυτό (BBS, database). Στην χώρα μας το δίκτυο είναι ή θα έπρεπε να είναι κάπως έτσι

εικόνα

Μέχρι πριν λόγο καιρό τα δίκτυα Net/Rom που υπήρχαν κατα τόπους ήταν ασύνδετα, ήτε λόγω γεωγραφικών προβλημάτων ήτε λόγω αργής ταχύτητας στα links των βραχέων κυμάτων. Εδώ και καιρό όμως συνδεόμενα μέσω AXIP gateways από σταθμούς AMPRNET έχουν δώσει ένα αρκετά μεγάλο Netrom δίκτυο που καλύπτει αυτή την στιγμή μεγάλο τμήμα της Αμερικής και της Ευρώπης. Το πρόβλημα στο Netrom όσο μεγαλώνει είναι οι τεράστιοι πίνακες που πρέπει να αλλάζει ο κάθε κόμβος με τους άλλους για να γίνει η δρομολόγηση των πακέτων. Μεταφέρει μικρά πακέτα IP, ενώ η Thenet version x1j, μεταφέρει το IP αυτούσιο.

c. ROSE

Το AX.25 είναι μόνο το 2ο layer από την προδιαγραφή X.25 της CCITT το ROSE περιλαμβάνει και το 3ο layer. Το δίκτυο ROSE αυτή την στιγμή καλύπτει τις κεντρικοανατολικές περιοχές των ΗΠΑ, ένα μεγάλο κομμάτι της Αυστραλίας, και αρκετούς κόμβους στην Γαλλία. Τελευταία μπορεί να παιρνάει και IP frames

d. Flexnet

Το Flexnet υλοποιήται στην Κεντρική Ευρώπη και κυρίως στην Γερμανία. Τεχνολογικά μοιάζει με το Net/Rom. Δεν υλοποιήται όμως σε κοινό tnc. Εχει πολλές δυνατότητες στο να ρυθμίζει αυτόματα τις παραμέτρους του ανάλογα με την κίνηση του δικτύου, χρησημοποιεί το DAMA και χρησιμοποιεί αρκετά έξυπνους τρόπους δρομολόγησης κρατώντας στην μνήμη του απο που εμφανίζεται ο κάθε σταθμός. Διασυνδέεται μόνο σε ethernet και συνεργάζεται πολύ καλά με κόμβους Net/Rom.

e. Texnet

Υλοποιήται στην περιοχή του Τεξας. Καμμία διασύνδεση με άλλα δίκτυα.

f. Amprnet

Η δημιουργία των πρώτων απομονωμένων Amprnets σε περιοχές κυρίως κοντά σε πανεπιστήμια (τα οποία ήταν διασυνδεδεμένα με το Internet) ήταν καθοριστικό για την ανάπτυξή του αλλά και στην δημιουργία μεθόδων για την διασύνδεσή τους. Σαν πρωτόκολλο στο Layer 3 χρησιμοποιήται το Tcp/Ip. Οι υπηρεσίες είναι δεδομένες και έτοιμες και υπάρχουν σε κάθε πλατφόρμα.

Η διευθυνσιοδότηση είναι μοναδική και δημιουργούνται 2 νέα πρωτόκολλα, το encap και το axip. Το πρώτο για να μεταφέρει πακέτα του ασύρματου AMPRNET πάνω από το Internet δίνοντας την δυνατότητα σε μακρινά ασύρματα MAN να ενωθούν πλέον με ανεκτές ταχύτητες, και το δεύτερο για να δώσει την δυνατότητα σε Net/Rom κυρίως πρωτόκολλα να περάσουν πάνω από το AMPRNET και να συνδέσουν μακρινούς κόμβους Net/Rom.

Το Amprnet είναι το πιό μεγάλο Ραδιοερασιτεχνικό δίκτυο από άποψη κάλυψης και διασύνδεσης. Τεχνολογικά είναι ένα τεράστιο "Intranet" που δημιουργήθηκε πολύ πριν την δημιουργία του όρου. Υπάρχουν ακόμα αρκετά Amprnets αποκομμένα από το υπόλοιπο Δίκτυο, αλλά η ταχύτητα με την οποία συνδέονται νέα MANS και στήνονται νέοι gateways είναι μεγάλη.

Μέσω του Amprnet συνδέονται BBS απευθείας ή με Store & Forward & υπάρχουν αρκετοί σταθμοί που εξυπηρετούν χρήστες στα HF με Packet ή Pactor. Διασυνδέονται DXclusters ή Callbook Databases αλλα επιπλέον χρησιμοποιούνται όλες οι γνωστές υπηρεσίες του Tcp/Ip (WEB, FTP, Email, Telnet, Usenet News).

Παραστατική εικόνα ενός MAN δικτύου Amprnet (Ottawa),
Υπόμνημα για την προυγούμενη εικόνα
η παγκόσμια διάσταση του Amprnet.

Προβλήματα στο Networking

Αν και το δίκτυο επεκτείνεται όσο υπάρχουν ενδιαφερόμενοι σταθμοί κάποιοι από τους οποίους γίνονται κόμβοι για τους υπόλοιπους, είναι χρήσιμο να υπάρχουν ανεπιτήρητοι σταθμοί σε καλές τοποθεσίες (βουνά, λόφοι) για να βοηθήσουν την σύνδεση μεγαλύτερων τμημάτων. Αυτό σημαίνει αρκετά έξοδα για σωστή εγκατάσταση, τροφοδοσία, αντικεραυνική προστασία και γείωση ενός ενεπιτήρητου μηχανήματος και δυνατότητα μακρινού ελέγχου και αυτόματης επανέναρξης του.

Η γειτνίαση ενός ψηφιακού κόμβου με ένα επαναλήπτη φωνής, ή με άλλα rfικά μηχανήματα, ραδιοερασιτεχνικά ή όχι δημιουργεί προβλήματα, γιατί η μεταφορά δεδομένων είναι πολύ ποιό ευαίσθητη από την μεταφορά φωνής και έχουμε φίμωση του δέκτη λόγω ισχυρού "desense".

Αν και τα προταιρήματα ενός δικτύου Amprnet είναι προφανή, είναι δυσκολότερη η υλοποίησή του, λόγω του ότι το software θέλει ποιό απαιτητικό hardware και περισσότερη μνήμη. Τελευταία υπάρχει η δυνατότητα στο Thenet X1J Net/Rom software να εμπεριέχει και ένα IP router.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα στις επικοινωνίες CSMA που χρησιμοποιούμε είναι το πρόβλημα του "κρυμένου πομπού". Δηλαδή ο Α ακούει τους Β και C αλλά ο Β και ο C δεν ακούγονται μεταξύ τους με αποτέλεσμα να πατάει ο ένας τον άλλο και ο A να ζητάει συνεχής επαναλήψεις και απο τους δύο.

Οταν γίνεται εγκατάσταση πολλών ανεπιτήρητων κόμβων ειδικά σε ψηλές τοποθεσίες, βοηθάει πολύ την αύξηση της ταχύτητας το να υπάρχει ξεχωριστή συχνότητα επικοινωνίας των κόμβων μεταξύ τους (Backbone port) από την συχνότητα επικοινωνίας με τους χρήστες/εφαρμογές (User port). Αυτό σημαίνει αυξημένο κόστος.

Μερικά ψέματα για το Networking

1. Η σωστή δικτύωση υλοποιήται συνδέοντας τους κόμβους στα uhf (backbone) ενώ οι χρήστες πρέπει να συνδέονται στα vhf.

Αυτό δεν είναι απαραίτητο, απλά υπαγορεύτηκε από την μεγαλύτερη επάρκεια μηχανημάτων vhf στους χρήστες. Αντίθετα λόγω της χειρότερης ποιότητας των link υψηλής ταχύτητας (πχ 9600) η επικοινωνία μακρινών κόμβων, ειδικά στην χώρα μας, είναι ποιό εύκολη στα vhf ενώ οι χρήστες μπορούν να έχουν αξιόπιστη επικοινωνία στα uhf με τους τοπικούς τους κόμβους.

2. Αρκετοί κόμβοι που περιλαμβάνουν και BBS δεν εμφανίζουν τις BBS τους στους πίνακες του Netrom, με την αιτιολογία οτι παραφορτώνουν τους πίνακες του Netrom.

Αυτό αντίκειται στο networking, που νοήται όταν υπάρχει σύνδεση από άκρη σε άκρη, αν κάτι δεν χρειάζεται να φαίνεται στους πίνακες είναι ίσως οι ενδιάμεσοι κόμβοι που δεν έχουν συγκεκριμένες εφαρμογές.

3. Η αύξηση της ταχύτητας θα λύσει τα προβλήματα που έχουν τα υπερφορτομένα και αργά κυρίως Net/Rom δίκτυα.

Η αλήθεια είναι ότι θα βελτιώσει λίγο τα πράγματα λόγω ταχύτητας, αλλά δεν θα λυσει το πρόβλημα που οφείλεται στο φαινόμενο του "κρυμμένου πομπού"

4. Οι κόμβοι πρέπει να είναι κλειστοί από την πόρτα "backbone" για χρήστες/εφαρμογές.

Αν και εδώ υπάρχει μιά παρεξήγηση (ειδικά στην χώρα μας) για το τί είναι χρήστες και αν οι εφαρμογές είναι χρήστες για τους κόμβους ή κόμβοι.
Η πραγματικότητα είναι ότι οι εφαρμογές για τους κόμβους είναι χρήστες και η συμπεριφορά τους ως προς αυτές πρέπει να είναι αντίστοιχη με τους απλούς χρήστες. Ούτως ή άλλως το περισσότερο traffic γίνεται με τις εφαρμογές παρά με τους απλούς χρήστες. Ετσι θεωρόντας τις εφαρμογές σαν κόμβους, ανεβάζουμε υπέρμετρα την κίνηση και τις συγκρούσεις (collisions) στο backbone δίκτυο, ο δε απλός χρήστης ενώ συνδέεται εύκολα από την χωρίς κίνηση πόρτα στον κόμβο, περιμένει πολύ ώρα για να συνδεθεί εκεί που θέλει και τελικά πολλές φορές η σύνδεσή του διακόπτεται.

5. Μόνο τα 1200bps είναι plug & play.

Οχι πλέον μέχρι και τα για τα 9600 υπάρχουν έτοιμες λύσεις, αλλά στα 56 kbits υπάρχουν λύσεις, αρκετά εύκολα υλοποιήσημες όμως πολύ ακριβές.

Μερικές σκέψεις προτάσεις για το σωστό Networking της χώρας.

Επί 2 έτη ασχολήθηκα με άλλους 4 συναδέλφους με την ψηφιακή επιτροπή της ΕΕΡ. Η θητεία μου εκεί όπως και των υπολοίπων, ήταν από ότι αποδείχθηκε τελείως τυπική και χωρίς ιδιαίτερη σημασία για τους παρακάτω λόγους.

1. Οι επιτροπές της Ενωσης είναι απλά συμβουλευτικές δηλαδή μόνο προτείνουν με αποτέλεσμα όταν η επιτροπή συνεδριάζει 1 φορά στους 4 μήνες και το επόμενο ΔΣ να είναι μετά από 4 μήνες και η Γεν Συνέλευση μετά από 1 χρόνο οποιαδήποτε αποφαση που θα παρθεί θα υλοποιηθεί (αν εγκριθεί) μετά από 2 χρόνια, με άλλα πλέον δεδομένα στις τιμές της αγοράς αλλά και στην τεχνολογία αλλά συχνά με άλλο ΔΣ που μπορεί την τελευταία στιγμή να αλλάξει γνώμη.

2. Η Ενωση λόγω μή υπάρξεως ενός συγκεντρωτικού οργάνου για όλους τους Ραδιοερασιτέχνες στην χώρα είναι 1 από τους 15 αντίστοιχους συλλόγους (άσχετα αν ίσως είναι ο μεγαλύτερος) Η σωστή όμως δικτύωση της χώρας μπορεί να γίνει μόνο αν υπάρξει σωστή συνεννόηση - ενημέρωση όλων των ενδιαφερομένων μερων, ειδάλως φθάνουμε σε φαινόμενα που είδαμε ήδη να αλλάζονται ξαφνικά οι συχνότητες κόμβων για να μην συνδέονται νέοι κόμβοι άλλων συλλόγων που συνδέθηκαν στην ίδια συχνότητα κλπ.

3. Οι ραδιοερασιτεχνικοί σύλλογοι βλέπουν το Packet σαν ένα από τα δεκάδες mode που χρησιμοποιούν οι ραδιοερασιτέχνες και μάλιστα όχι τόσο δημοφιλές. Ετσι οι προτεραιότητες για αυτό είναι από τις τελευταίες. Βεβαια η πραγματικότητα είναι ότι το ενδιαφέρον για το Packet μεγαλώνει όσο υπάρχουν εφαρμογές αλλα και αξιόπιστο δίκτυο για να είναι αυτές προσβάσιμες από τους χρήστες. Εφόσον αυτά δεν υπάρχουν ο κόσμος χάνει το ενδιαφέρον του.

4. Η κάθε επιτροπή παίζει στον ρυθμό και την διάθεση, αλλά και έχει ενημέρωση, μόνο από τον Εφορό της που στην ουσία είναι και ο μόνος που φαίνεται στην Ενωση. Αν ο συγκεκριμένος δεν ενδιαφέρεται για τους σκοπούς της επιτροπής (δηλαδή την ανάπτυξη της ψηφιακής επικοινωνίας και όλων των εφαρμογών που αυτό σημαίνει) αλλά μόνο για την απρόσκοπτη επικοινωνία της BBS του με την BBS του συλλόγου που αυτός είναι υπεύθυνος, με την BBS κάποιου που ο ίδιος ελέγχει και με τις 2 BBS φιλικά προσκείμενες σε αυτόν στην Θεσ/νίκη και την Ζάκυνθο, είναι λογικό ότι η επιτροπή είναι μάλλον για το Θεαθήναι και ότι αν υπάρχουν σε αυτήν μέλη που σέβονται τον εαυτό τους θα υπάρξει σύγκρουση. (Σημείωση ότι συμμετείχα και στην Επιτροπη Σχεδίων Εκτάκτου Ανάγκης όπου εκει η συνεργασία με τα μέλη της και τον Εφορο (sv1em) ήταν υποδειγματική).

Παρόλα αυτά προσπάθησα με τις γνώσεις που είχαμε τότε και τις τεχνικές δυνατότητες της εποχής να βγεί μία πρόταση ψηφιακής δικτύωσης της χώρας και αφού έρθουμε σε συνεννόηση με τους υπόλοιπους συλλόγους να καθοριστούν συχνότητες και να αρχίσει η εφαρμογή του σιγά σιγά. Παρόλο που το σχέδιο αυτό βγήκε και εγκρίθηκε (δεν εκόστιζε άλλωστε) παρέμεινε στα χαρτιά.

Πριν από ένα χρόνο μου ζητήθηκε από άλλο σύλλογο μία πρόταση την οποία και ευχαρίστως έκανα, αλλά διαπίστωσα ότι τα φτωχά του μέσα δεν του επέτρεπαν παρά να κάνει ελάχιστα πράγματα.

Προσωπικά πιστεύω ότι για να γίνει μία σωστή δικτύωση πρέπει Η να υπάρξει ένας σύλλογος υπερκείμενος των υπολοίπων που στελεχούμενος από γνώστες του θέματος θα δώσει σωστές κατευθύνσεις στους άλλους συλλόγους
Η να φτιαχθεί ένας σύλλογος που να ασχολήται με τα ψηφιακά μόνο και που θα συγκεντρώσει όλη την σχετική προσπάθεια αλλά και τα αντίστοιχα ποσά.
Η να γίνει ειλικρινής συνεννόηση όλων των συλλόγων
Η να προχωρήσει με ατομικές προσπάθειες αλλά σε συννενόηση και συνεργασία

Η πρότασή μου συνοψίζεται σε μερικά σημεία:

Μεταξύ των 2 διαδεδομένων μεθόδων για αποφυγή του κρυμένου πομπού DAMA & Full Duplex είναι η δεύτερη γιατί το FDX είναι ταχύτερο ενω το DAMA καθυστερεί πολύ όταν υπάρχουν πολοί ανενεργοί σταθμοί από το συνεχές polling ακόμα και όταν δεν υπάρχει traffic υλοποιείται δε μόνο από το Flexnet το οποίο αν και καλύτερο από το Net/Rom έχει ελάχιστο documentation.

Αυτό βέβαια δεν είναι εύκολο, δεν υπάρχουν έτοιμες συσκευές για 9600 που να δουλεύουν FDX στα uhf, αλλά και αν βρούμε χρειάζεται duplexer Μιά καλή λύση είναι οι κόμβοι να εκπέμπουν στους 1296Mhz Αλλά αυτό πρέπει να γίνει σε συννενόηση με το Υπουργείο Συγκοινωνιών, και αφού καμφθεί η χαζή δικαιολογία του στρατού ότι παρεμβάλονται τα radar με αναπήδηση συχνότητας που χρησιμοποιεί στην περιοχή αυτή.
Μία καλή αλλά ακριβή λύση φθινώτερη όμως ανά μεταφερόμενο bit είναι η λύση 56 kbits το γνωστό modem του DSY που παρέχεται πλέον από την Paccomm σαν έτοιμη συσκευή, και με την συνεργασία ενός Up και ενός Down converter να δουλέψει FDX 430 Mhz 1296 Mhz. Παρουσίαση της μεθόδου αυτής που αναφέρεται και σαν CSMA/CD έκαναν οι k3mc και aa6iw στην 10η Computer & Networking Conference της ARRL 1990, και ήδη χρησιμοποιήται σε αρκετές περιοχές στην Αμερική, Χαρακτηριστικό δείγμα είναι το δίκτυο στην Ottawa.
Η συσκευή είναι ταυτόχρονα ένας repeater που αναμεταδίδει όλα τα πακέτα που λαμβάνει, αλλά και ένας κόμβος που συνδέει με άλλο δίκτυο πχ 9600 bits/s.
Χρησιμοποιεί πανκατευθυντικές κεραίες ή δυνατόν σε διαφορετικές μπάντες (δύσκολο στην χώρα μας χωρίς τα 23 cm), ενώ οι χρήστες/εφαρμογές που συνδέονται μαζύ του χρησιμοποιούν κατευθυνόμενες κεραίες και μιλούν μόνο με αυτόν

Ενα ή δύο τέτοια συστήματα μπορούν να καλύψουν άνετα τις τωρινές αλλά και αρκετές από τις μελλοντικές ανάγκες της Αττικής αλλά και να βοηθήσει στην μεγάλη μεταφορά δεδομένων από Βόρειο προς Νοτιο Ελλάδα που περνάει απο το Λεκανοπέδιο.

Δευτερεύοντες σταθμοί που μπορεί να είναι και σταθμοί εφαρμογών και που θα δουλεύουν στις ανάποδες συχνότητες του κόμβου αυτού, θα χρησιμοποιούνται και σαν Users Port για τους μη έχοντες την δυνατότητα των 56kbits. Αντίστοιχα στην επαρχία θα μπορούσαν να μπουν (αν θεωρηθεί ακριβή η λύση των 56 kbits) κόμβοι με users access uhf 9600 και Bakbone στα vhf 9600

Οι Backbone συχνότητες από Αθήνα προς Βορά, Ανατολή (Αιγαίο), Νότο (Κρήτη-Ρόδο) και Δύση (Πελλοπόνησο-Ιόνιο Ηπειρος), που όπως είπαμε θα είναι vhf, Θα πρέπει να είναι διαφορετικές για να μήν υπάρχει πρόβλημα στην Αθήνα, και στο μέλλον θα μπορούν να δημιουργούνται τρίγωνα στα ακραία σημεία του κάθε backbone με τα γειτονικά του για εναλλακτικές διοδεύσεις.

Τα πρωτόκολλα που θα πρέπει να χρησιμοποιούνται θα πρέπει να είναι το IP και το Net/Rom γιατί είναι τα πλέον διαδεδομένα, συνεργάζονται εύκολα μεταξύ τους και μεταφέρουν όλες τις γνωστές ραδιοερασιτεχνικές εφαρμογές.

Σαν κόμβοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν ή Thenet X1J (ver4 με IP router) σε tnc/20mhz ή Kantronics DataEngine (1 FDX port 56kbits 1 HDX 9600 με NOS) ή στην Αθήνα ένα βιομηχανικό pc (που να τρέχει NOS). Αλλη μία ακριβή λύση είναι τα Gracilis PackeTen που διατίθενται από την Paccomm με ειδική έκδοση του NOS.

Για να γίνουν όλα αυτά θα πρέπει να γίνει συνεννόηση σε εθνικό επίπεδο από όλους τους ενδιαφερόμενους συλλόγους, ομάδες αλλά και ενδιαφερόμενους μεμονομένους δραστήριους χρήστες, για να καθοριστούν οι συχνότητες στα vhf (9600 bps) ειδικώτερα τώρα με την νέα πρόταση της IARU για να μεταφερθεί το packet στη ζώνη 144.800-145.000 mhz.

Από τους συλλόγους και ομάδες που δραστηριοποιούνται στην Αθήνα πρέπει να αναληφθεί η κατασκευή των κεντρικών αυτών κόμβων που θα συνδέσουν όλη την Ελλάδα.
Η πίεση προς το Υπουργείο Συγκοινωνιών για εκμετάλλευση της περιοχής των 23 cm έστω για εκπομπή των full duplex κόμβων μόνο.
Η κατασκευή και ο πειραματισμός στην τεχνική full duplex για την οποία η μόνη εμπειρία μέχρι στιγμής είναι στις δορυφορικές επικοινωνίες. Η κατασκευή των περιφερειακών κόμβων στα βουνα του Λεκανοπεδίου από τα οποία θα ξεκινούν οι ξεχωριστές VHF Backbone γραμμές με κατευθυνόμενες κεραίες.
Οι συλλόγοι και ενδιαφερόμενοι της επαρχίας θα πρέπει να αναλάβουν την κατασκευή των Backbone κόμβων της περιοχής τους και των τοπικών κόμβων για πρόσβαση σε αυτούς για όσους δεν έχουν 9600.
Σε όλες τις περιπτώσεις θα πρέπει να αποθαρρύνονται για την χρησιμοποίηση σε τέτοιους backbone κόμβους χαμηλότερης ταχύτητας από 9600 bps ώστε οι χρήστες να δουλεύουν τα 1200 μόνο στο τοπικό τους LAN, και να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη δικτύων 9600 bps.

Εικόνα περιφερειακών δικτύων
Εικόνα κεντρικών κόμβων